Właściciele i zarządcy niektórych budynków niemieszkalnych muszą przygotować się na nowe wymagania dotyczące bezpieczeństwa wody. Wszystko za sprawą nowelizacji przepisów, które weszły w życie w 2026 roku. Zmiany wynikają z ustawy z 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z 22 maja 2026 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi.
Kto jest objęty nowymi przepisami?
Kluczowym pojęciem jest „obiekt priorytetowy”. Zgodnie z art. 4j ust. 1 ustawy jest to budynek niemieszkalny, w którym codziennie przebywa więcej niż 50 osób narażonych na ryzyko związane z wodą. Chodzi przede wszystkim o budynki użyteczności publicznej oraz obiekty przeznaczone do okresowego pobytu ludzi. To właśnie ich właściciele i zarządcy są zobowiązani do podejmowania działań zapewniających bezpieczeństwo wody w wewnętrznych instalacjach wodociągowych.
Badania w kierunku Legionelli
Obowiązek badania ciepłej wody użytkowej w kierunku bakterii z rodzaju Legionella dotyczy obiektów, w których może powstawać aerozol wodny. W praktyce są to między innymi szkoły i przedszkola wyposażone w natryski, hale sportowe, pływalnie, siłownie, kluby fitness, domy pomocy społecznej, obiekty hotelarskie, ośrodki wypoczynkowe, sauny oraz łaźnie. Aerozol wodny powstaje podczas korzystania z pryszniców, wanien z hydromasażem, urządzeń zraszających czy fontann wewnętrznych. Wdychanie skażonego aerozolu może prowadzić do zakażenia Legionellą, co stanowi zagrożenie dla zdrowia użytkowników budynku.
Co do zasady ciepłą wodę użytkową należy badać w kierunku Legionelli co najmniej raz w roku. Jeśli dwa kolejne wyniki będą poniżej 1000 jtk/l, częstotliwość badań może zostać zmniejszona do jednego na trzy lata – zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia.
Ołów w instalacjach – szczególna ochrona dzieci i kobiet w ciąży
Drugi obszar nowych obowiązków dotyczy badań stężenia ołowiu. Objęte nimi są obiekty, w których wykonywane są stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne dla kobiet w ciąży lub dzieci do 6. roku życia, domy dla matek z małoletnimi dziećmi, placówki opiekuńczo-wychowawcze oraz placówki oświatowe, w których przebywają dzieci do 6 lat, w tym przedszkola i oddziały przedszkolne. Ołów może przedostawać się do wody z przewodów, armatury i innych elementów instalacji. Jest szczególnie niebezpieczny dla rozwoju dzieci oraz zdrowia kobiet w ciąży.
Wartość parametryczna ołowiu wynosi 10 µg/l, przy czym do 12 stycznia 2036 r. należy dążyć do osiągnięcia poziomu 5 µg/l. Badania wykonuje się z częstotliwością uzgodnioną z właściwym Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym. Można od nich odstąpić, jeśli ogólna analiza ryzyka wykaże, że ołów nie stanowi potencjalnego zagrożenia. Próbki pobiera się z kranu bez uprzedniego spuszczania wody.
Jakie obowiązki mają właściciele i zarządcy?
Właściciel lub zarządca obiektu priorytetowego powinien przede wszystkim sporządzić pisemną ocenę ryzyka dotyczącą wewnętrznego systemu wodociągowego. Musi ją przygotować osoba spełniająca wymagania określone w ustawie. Ocena podlega przeglądowi nie rzadziej niż co 6 lat, a w razie potrzeby – aktualizacji. Dokument trzeba przekazać właściwemu Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu po raz pierwszy do 30 czerwca 2028 r., a następnie co 6 lat w terminie do 30 czerwca. Ocena i jej aktualizacje muszą być przechowywane przez co najmniej 12 lat.
Do zadań należy też wykonywanie badań jakości wody – w kierunku Legionelli oraz stężenia ołowiu, w zależności od kategorii obiektu. Sprawozdania z badań trzeba przekazywać do inspektora sanitarnego w ciągu 7 dni roboczych od ich otrzymania. W przypadku przekroczenia wartości dopuszczalnych należy dodatkowo poinformować o podejmowanych działaniach. Jeśli wyniki wskazują na zagrożenie dla zdrowia, konieczne jest wdrożenie działań naprawczych. Przy wysokim poziomie zanieczyszczenia Legionellą (co najmniej 10 000 jtk/l) należy wyłączyć z użytkowania natryski i inne urządzenia wytwarzające aerozol oraz przeprowadzić wymagane czyszczenie i dezynfekcję instalacji. Właściciele powinni także dążyć do wymiany elementów instalacji zawierających ołów, jeśli jest to wykonalne technicznie i ekonomicznie, oraz informować o tych działaniach inspektora sanitarnego co 6 lat do 30 czerwca.
Od czego zacząć?
W pierwszej kolejności warto ustalić, czy zarządzany budynek spełnia kryteria obiektu priorytetowego – przede wszystkim, czy korzysta z niego dziennie więcej niż 50 osób. Następnie należy sprawdzić, czy w budynku znajdują się urządzenia wytwarzające aerozol wodny, takie jak natryski, prysznice czy urządzenia z hydromasażem, oraz czy obiekt należy do kategorii objętych badaniami stężenia ołowiu. Kolejny krok to ocena stanu wewnętrznej instalacji wodociągowej, w tym możliwości występowania przewodów lub armatury zawierających ołów. Na tej podstawie trzeba zaplanować wykonanie oceny ryzyka, badań wody oraz ewentualnych działań naprawczych, a także zapewnić przekazywanie wymaganych dokumentów i sprawozdań do właściwego Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego.
Sankcje za niedopełnienie obowiązków
Za niedokonanie lub nieaktualizowanie oceny ryzyka, jej nieprzechowywanie, niewykonywanie wymaganych badań wody lub nieprzekazywanie sprawozdań Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny może nałożyć, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną w wysokości od 100 zł do 10 000 zł.
Szczegółowe informacje można uzyskać w Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Tarnowie. Właściciele i zarządcy obiektów priorytetowych powinni zweryfikować swoje obowiązki i odpowiednio wcześniej przygotować się do ich realizacji. Szczególne znaczenie ma zapewnienie bezpieczeństwa wody w budynkach, z których korzystają dzieci, kobiety w ciąży oraz inne osoby szczególnie narażone na skutki zanieczyszczenia wody.
